Czym jest modularny monolit?
Modularny monolit to aplikacja monolityczna, która w środku jest wyraźnie zmodularyzowana. Według definicji, "modularny monolit łączy cechy systemu monolitycznego i mikroserwisowego". Oznacza to, że całość działa jako jeden proces i jeden punkt wdrożenia (np. jedna usługa lub kontener), ale kod dzielony jest na osobne moduły z własnymi odpowiedzialnościami. Każdy moduł ma zazwyczaj osobny zestaw klas, usług i kontrolerów dla konkretnego obszaru funkcjonalnego (np. moduł "Zamówienia", moduł "Magazyn", moduł "Płatności"). Moduły komunikują się między sobą przez zdefiniowane interfejsy, lecz wszelkie dane trzymane są we wspólnej bazie i całość działa jako spójny system.
Taka organizacja oznacza, że poszczególne części aplikacji mogą być rozwijane i testowane niemal niezależnie, a mimo to wdrażasz jeden spójny projekt. Dzięki temu unikasz trudności związanych z zarządzaniem kilkoma usługami (np. synchronizacją wersji czy złożoną infrastrukturą), a jednocześnie masz uporządkowany kod zgodny z zasadą separacji odpowiedzialności.
Zalety modularnego monolitu
• Prostota wdrożenia: Aplikacja działa jako jeden komponent, jeden proces i jedna baza danych. W efekcie nie musisz konfigurować rozbudowanego środowiska mikroserwisów (kontenery, sieci, usługę odkrywania). Główną zaletą takiego podejścia jest jego prostota, aplikacja jest wdrażana jako jeden komponent, co znacząco zmniejsza złożoność operacyjną.
• Niezależność modułów: Mimo wspólnej aplikacji, moduły są logicznie izolowane. Zespoły mogą pracować równolegle nad różnymi modułami, dzięki temu nowe funkcje są dostarczane szybciej, a testy integracyjne są prostsze. Każdy moduł można przetestować lub zmodyfikować niezależnie, co poprawia jakość kodu i wydajność pracy zespołu.
• Wspólna baza wiedzy: Posługiwanie się jednym kodem źródłowym i jednym repozytorium (monorepo) ułatwia refaktoryzację i utrzymanie spójnej dokumentacji. Cała aplikacja dzieli jedną bazę danych, co eliminuje problemy z transakcjami rozproszonymi i spójnością danych, co często komplikuje mikroserwisy.
• Niskie koszty operacyjne: Brak wielu oddzielnych usług oznacza mniejsze zużycie zasobów i tańsze utrzymanie. Mniej środowisk do monitorowania i update'owania to mniejsze koszty DevOps. Jednocześnie projekt pozostaje elastyczny, w przyszłości najbardziej wymagające moduły można wyodrębnić jako mikroserwisy, jeśli zajdzie taka potrzeba.
• Stosowanie DDD i dobre praktyki: Modularny monolit świetnie współgra z Domain-Driven Design, każdy moduł może być bounded context z własną logiką biznesową. Taka struktura wymusza jasne granice między obszarami funkcji i ułatwia wdrożenie warstw (prezentacji, logiki, dostępu do danych) wewnątrz modułu.
Dzięki tym zaletom modularny monolit często bywa określany jako poważny konkurent mikroserwisów, zwłaszcza w projektach, gdzie szybkość developmentu i prostota wdrożenia są priorytetami.
Wyzwania i ograniczenia
Oczywiście modularny monolit nie rozwiąże wszystkich problemów. Warto pamiętać, że:
• Brak twardych izolacji: W przeciwieństwie do mikroserwisów, moduły nie są technicznie oddzielnymi aplikacjami. Trzeba zadbać o dyscyplinę: stosować wyraźnie określone interfejsy wewnętrzne i unikać bezpośredniego dostępu do niezależnych fragmentów kodu. Bez tego łatwo naruszyć granice modułów, co utrudnia utrzymanie architektury. Bez rygorystycznego przestrzegania zasad granic modułów utrzymanie aplikacji może stać się kosztowne, a skalowanie problematyczne.
• Skalowanie zasobów: Chociaż modularny monolit pozwala w prosty sposób skalować całość (np. uruchamiając kolejne instancje usługi), to nadal nie daje możliwości niezależnego przydzielania mocy obliczeniowej pod konkretną funkcjonalność. Gdy jeden moduł staje się wąskim gardłem, cały monolit trzeba skalować razem, co może być nieoptymalne przy ekstremalnym obciążeniu.
• Rosnąca złożoność kodu: Przy dużych projektach modularny monolit też może stać się trudny do utrzymania, jeśli moduły nie będą wyraźnie oddzielone, kod może z czasem się zaplątać. Dlatego kluczowe jest stosowanie praktyk CI/CD (ciągła integracja) i automatycznych testów, by zmiany jednego modułu nie psuły innych.
Kiedy warto wybrać modularny monolit?
Podejście to sprawdzi się tam, gdzie oczekujesz kompromisu między szybkością implementacji a porządną strukturą kodu. Dobrymi kandydatami są m.in.:
• Projekt średniej wielkości, którego wymagania mogą się jeszcze zmieniać. Zaczynasz od jednego serwisu, ale potrzebujesz modułowości, aby dodawać funkcje niezależnie.
• Zespół, który nie ma dużych doświadczeń DevOps, wdrożenie jednego serwisu jest prostsze niż zestawu wielu mikroserwisów.
• Kiedy priorytetem jest niski koszt infrastruktury, wspólny monolit jest tańszy w utrzymaniu niż zespół wielu usług.
• Gdy zależy Ci na spójności danych i transakcjach, wspólna baza upraszcza to w porównaniu do rozproszonej bazy mikroserwisów.
W projektach, gdzie potrzeby bardzo szybko rosną i wymagają ekstremalnego skalowania poszczególnych komponentów lub heterogenicznych technologii, mikroserwisy nadal będą lepszym wyborem. Ale już teraz obserwujemy, że wiele firm zwraca się ku modularnym monolitom jako trendowi na 2026 rok, to podejście, które pozwala utrzymać równowagę między elastycznością a prostotą.
Podsumowanie
Modularny monolit to "monolit na sterydach", organizuje aplikację .NET tak, aby zachować prostotę wdrożenia monolitu przy jednoczesnej strukturze modułów znanej z mikroserwisów. Dzięki temu uzyskujemy kompromis: łatwiejsze utrzymanie i szybszy rozwój na początek projektu, przy zachowaniu możliwości wyodrębnienia części systemu w przyszłości.
Jeśli interesuje Cię praktyczne projektowanie modularnej aplikacji w ASP.NET Core (MVC + Web API), zapraszam do zapoznania się z moim szkoleniem: Szkoła ASP.NET Core. Pokazuję tam, jak krok po kroku tworzyć zaawansowane aplikacje w .NET z uwzględnieniem dobrych praktyk architektonicznych, między innymi podejścia modularnego monolitu.
